Qısa cavab
Xərçəng kaxeksiyası adi qidalanma dəstəyi ilə tam bərpa olunmayan, əzələ kütləsinin (bəzən yağ toxumasının da) davamlı itkisi ilə gedən sindromdur. Səbəbi təkcə iştahsızlıq deyil, şişlə bağlı iltihab və maddələr mübadiləsindəki dəyişikliklərdir.
Tərif
Beynəlxalq konsensusa görə kaxeksiya son 6 ayda bədən çəkisinin 5%-dən çox itirilməsi ilə, artıq arıq olan (bədən kütləsi indeksi 20-dən az) və ya əzələ kütləsi azalmış insanlarda isə 2%-dən çox itki ilə müəyyən edilir. Əsasında zülal və enerji balansının mənfi olması dayanır: qidanın azalması və maddələr mübadiləsinin pozulması müxtəlif nisbətdə birləşir.
Mərhələlər
Prekaxeksiya → kaxeksiya → refrakter (müalicəyə cavab verməyən) kaxeksiya.
Niyə vacibdir?
Əzələ itkisi gücsüzlüyə, gündəlik fəaliyyətin çətinləşməsinə, müalicəyə dözümlülüyün azalmasına və həyat keyfiyyətinin pisləşməsinə səbəb olur.
Nə edilir?
Daha yaxşı nəticə erkən aşkarlama və çoxtərəfli yanaşma ilə əldə olunur: çəki və əzələ gücünün izlənməsi, qidalanma mütəxəssisinin məsləhəti, fiziki aktivlik, ürəkbulanma, ağrı, depressiya kimi simptomların idarəsi.
Pasiyent üçün
- Çəki itkisini gizlətməyin; hər qəbulda çəkinizi qeyd etdirin.
- "Daha çox yemək" tək həll deyil — dəyişikliyi həkiminizə deyin.
- Qidalanma ilə bağlı internetdəki "möcüzəvi" pəhrizlərdən uzaq durun.
Mənbələr
- Fearon K, et al. Definition and classification of cancer cachexia: an international consensus. Lancet Oncol. 2011;12(5):489–495. DOI: 10.1016/S1470-2045(10)70218-7
Bu yazı ümumi maarifləndirmə məqsədi daşıyır, fərdi tibbi məsləhət deyil və həkim müayinəsini əvəz etmir. Yazıdakı mövzular Nərmin Məcidin göstərdiyi xidmətlərin siyahısı deyil.