Qısa cavab
Qreyfurt və onun şirəsi tərkibindəki furanokumarinlər hesabına bağırsaqda CYP3A4 fermentini zəiflədir. Bu ferment bir çox ağızdan qəbul edilən dərmanın, o cümlədən bəzi xərçəng dərmanlarının parçalanmasında iştirak edir. Nəticədə dərmanın qandakı səviyyəsi dəyişə və toksiklik riski arta bilər. Onkoloqunuzla danışmadan qreyfurt və onun məhsullarını qəbul etməyin.
Necə baş verir?
Orqanizmdə sitoxrom P450 fermentləri bir çox dərmanın parçalanıb bədəndən çıxarılmasında mühüm rol oynayır. Qreyfurtdakı furanokumarinlər bağırsaq divarındakı CYP3A4 fermentini inhibə edir. Dərman daha az parçalanır, qana daha çox keçir və təsiri, o cümlədən yan təsirləri güclənə bilər. Təsir şirə içildikdən sonra da bir müddət davam edə bilər.
Hansı dərmanlarda vacibdir?
CYP3A4 ilə parçalanan bəzi ağızdan qəbul edilən dərmanlarda, məsələn, bəzi tirozin kinaz inhibitorlarında (nilotinib, dazatinib, lapatinib). Bəzi dərmanlarda isə qreyfurt əksinə, dərmanın sorulmasını azalda bilər — bu da müalicənin təsirini zəiflədir. Təsir dərmandan və insandan asılı olaraq fərqlidir.
Yalnız qreyfurtmu?
Oxşar maddələr acı portağal (Sevilya portağalı), pomelo və bəzi laym növlərində də var. Bitki preparatları da (məsələn, dazıotu) xərçəng dərmanları ilə qarşılıqlı təsirə girə bilər.
Nə etməli?
- Dərmanınızın təlimatında qida qarşılıqlı təsiri bölməsinə baxın.
- Qreyfurt, sitrus şirələri, bitki çayları və qida əlavələri barədə onkoloqunuzdan və ya əczaçıdan soruşun.
- Müalicə zamanı yeni qida əlavəsinə başlamazdan əvvəl həkiminizə deyin.
Mənbələr
- Bailey DG, Dresser G, Arnold JMO. Grapefruit–medication interactions: forbidden fruit or avoidable consequences? CMAJ. 2013;185(4):309–316. DOI: 10.1503/cmaj.120951
Bu yazı ümumi maarifləndirmə məqsədi daşıyır, fərdi tibbi məsləhət deyil və həkim müayinəsini əvəz etmir. Yazıdakı mövzular Nərmin Məcidin göstərdiyi xidmətlərin siyahısı deyil.