Qısa cavab
Bispesifik anticisim eyni anda iki fərqli hədəfə bağlanan dərmandır. Hematologiyada istifadə olunanların çoxu bir ucu ilə şiş hüceyrəsindəki zülala (məsələn, CD20 və ya BCMA), digər ucu ilə T-limfositin CD3 reseptoruna bağlanır və immun hüceyrəni şiş hüceyrəsinə hücuma yönəldir.
Necə işləyir?
Adi monoklonal anticisim bir hədəfi tanıyır. Bispesifik anticisim isə "körpü" rolunu oynayır: T-limfositi şiş hüceyrəsinin yanına gətirir və onu aktivləşdirir.
Harada istifadə olunur?
- B-hüceyrəli limfomalar: CD20 və CD3-ə yönəlmiş anticisimlər (məsələn, glofitamab, epkoritamab, mosunetuzumab).
- Çoxsaylı mielom: BCMA və ya GPRC5D ilə CD3-ə yönəlmiş anticisimlər (məsələn, teklistamab, elranatamab, talkvetamab).
- Bərk şişlər: kiçik hüceyrəli ağciyər xərçəngində DLL3 və CD3-ə yönəlmiş tarlatamab.
Dərmanların qeydiyyat statusu və istifadə şərtləri ölkədən ölkəyə fərqlənir.
Tədqiqatlardan iki nümunə
- Glofitamab: ən azı iki xətt müalicədən sonra residiv vermiş və ya müalicəyə cavab verməyən diffuz böyük B-hüceyrəli limfomada II faza tədqiqatında (155 xəstə) tam cavab 39% olub, 12 aylıq proqressiyasız sağqalım 37% təşkil edib. Əvvəllər CAR-T terapiyası almış xəstələrdə də nəticələr oxşar olub.
- Tarlatamab: əvvəllər müalicə almış kiçik hüceyrəli ağciyər xərçəngində II faza tədqiqatında (DeLLphi-301, 220 xəstə) 10 mq doza qrupunda obyektiv cavab 40% olub, proqressiyasız sağqalımın medianı 4,9 ay təşkil edib.
Əsas yan təsirlər
- Sitokin azadolma sindromu (CRS): qızdırma, təzyiqin düşməsi, bəzən oksigen ehtiyacı.
- Nevroloji yan təsirlər (ICANS).
- İnfeksiyalar: immun sisteminin zəifləməsi səbəbindən.
Buna görə ilk dozalar çox vaxt mərhələli artırılır və xəstə həkim nəzarəti altında olur.
Kimə uyğundur?
Qərarı xəstəliyin növü, əvvəlki müalicələr, ümumi vəziyyət və ölkədəki qeydiyyat statusu əsasında hematoloq və ya onkoloq verir.
Mənbələr
- Dickinson MJ, et al. Glofitamab for Relapsed or Refractory Diffuse Large B-Cell Lymphoma. N Engl J Med. 2022;387(24):2220–2231. DOI: 10.1056/NEJMoa2206913
- Ahn MJ, et al. Tarlatamab for Patients with Previously Treated Small-Cell Lung Cancer. N Engl J Med. 2023;389(22):2063–2075. DOI: 10.1056/NEJMoa2307980
Bu yazı ümumi maarifləndirmə məqsədi daşıyır, fərdi tibbi məsləhət deyil və həkim müayinəsini əvəz etmir. Yazıdakı mövzular Nərmin Məcidin göstərdiyi xidmətlərin siyahısı deyil.